ภาพรวมเส้นทาง
| ระยะเวลา | 1 วัน (เดินช้าๆ ราว 6 ชั่วโมง) |
| การเดินทาง | รถเช่า จักรยาน หรือเดิน |
| จุดเริ่มต้น | IC ไอซึมิ (藍住IC) |
| จุดสิ้นสุด | IC โทคุชิมะ (徳島IC) |
| เวลาประทับตรา (納経) | 8:00–17:00 น. ทุกวัด |
| ค่าประทับตราในสมุด | 500 เยนต่อวัด |
- IC ไอซึมิ → วัดที่ 13 ไดนิจิจิ → วัดที่ 14 โจรากุจิ → วัดที่ 15 โคคุบุนจิ → วัดที่ 16 คันอนจิ → วัดที่ 17 อิโดจิ → ราเมนโทคุชิมะ → Arudeyo Tokushima → IC โทคุชิมะ
เส้นทาง 5 วัด
ออกจาก IC ไอซึมิ ขับรถราว 30 นาทีถึงวัดที่ 13 ไดนิจิจิ
1. วัดที่ 13 ไดนิจิจิ (大日寺)

วัดแรกของวันคือวัดที่ 13 ไดนิจิจิ ซึ่งมีพระไวโรจนพุทธะ (大日如来) เป็นพระประธาน ตามตำนานเล่าว่าพระพุทธรูปองค์นี้ปรากฏขึ้นระหว่างที่ท่านโคโบไดชิประกอบพิธี ชื่อวัดก็มาจากเรื่องนี้ บรรยากาศของวัดสงบและเรียบง่าย เหมาะสำหรับผู้ที่เพิ่งลองเดินแสวงบุญเป็นครั้งแรก เพราะได้ค่อยๆ ซึมซับจังหวะของการไหว้วัดแบบญี่ปุ่นโดยไม่รู้สึกกดดัน
ด้านหน้าลานวัดมี “ชิอาวาเสะคันนง” รูปปั้นพระโพธิสัตว์กวนอิมที่ประทับอยู่ในมือสองข้างที่พนมไว้ ชื่อแปลว่ากวนอิมแห่งความสุข คนจึงนิยมมาขอพรเรื่องความสุข ลองทำตามลำดับการไหว้แบบผู้แสวงบุญ คือไหว้ที่อาคารหลัก (本堂) แล้วไปที่อาคารไดชิโด (大師堂) ก่อนไปรับตราประทับที่สำนักงาน เมื่อได้ตราแรกในสมุดแล้ว การเดินทางไปวัดถัดไปจะมีความหมายมากขึ้น
| ข้อมูล | รายละเอียด |
|---|---|
| ค่าใช้จ่าย | เข้าวัด ฟรี · ประทับตราในสมุด (納経) 500 เยน |
| เวลาทำการ | ประทับตรา 8:00–17:00 น. |
| ไปจุดถัดไป | ขับรถราว 10 นาที ไปวัดที่ 14 โจรากุจิ |
2. วัดที่ 14 โจรากุจิ (常楽寺)

วัดที่ 14 โจรากุจิสร้างโดยท่านโคโบไดชิที่เคยบำเพ็ญเพียรในบริเวณนี้ และเป็นวัดเดียวในเส้นทาง 88 วัดที่มีพระศรีอาริยเมตไตรย (弥勒菩薩) เป็นพระประธาน จุดเด่นที่ทำให้วัดนี้ต่างจากวัดอื่นคือ “สวนหินน้ำไหล” (流水岩の庭) ชั้นหินธรรมชาติที่เป็นลอนคล้ายคลื่นน้ำ ซึ่งเกิดจากเวลาอันยาวนาน ทำให้บรรยากาศของลานวัดแปลกตาไม่เหมือนที่ไหน
เดินชมสวนหินอย่างช้าๆ และระวังการก้าวเท้า เพราะพื้นหินเป็นลอนไม่เรียบ และอาจลื่นหลังฝนตก ลองก้มมองลวดลายของชั้นหินใกล้ๆ จะเห็นร่องรอยของเวลาที่ธรรมชาติสร้างไว้ เป็นมุมถ่ายรูปที่ดีของวัด หลังไหว้และรับตราประทับแล้ว วัดถัดไปอยู่ใกล้มาก ขับรถเพียงไม่กี่นาทีก็ถึง จึงไม่ต้องรีบร้อน
| ข้อมูล | รายละเอียด |
|---|---|
| ค่าใช้จ่าย | เข้าวัด ฟรี · ประทับตราในสมุด (納経) 500 เยน |
| เวลาทำการ | ประทับตรา 8:00–17:00 น. |
| ไปจุดถัดไป | ขับรถราว 5 นาที ไปวัดที่ 15 โคคุบุนจิ |
3. วัดที่ 15 โคคุบุนจิ (国分寺)

วัดที่ 15 โคคุบุนจิเป็นหนึ่งในวัดโคคุบุนจิที่สร้างขึ้นทั่วประเทศ 66 แห่งตามพระราชโองการของจักรพรรดิโชมุ เพื่อให้แต่ละแคว้นมีวัดประจำ วัดตั้งอยู่กลางทุ่งนาที่เงียบสงบ ได้บรรยากาศชนบทของโทคุชิมะอย่างแท้จริง ข้างอาคารหลักมีสวนสระน้ำสไตล์ยุคอะซุจิ-โมโมยามะที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสถานที่ทัศนียภาพงามระดับชาติ ซึ่งจัดวางหินก้อนใหญ่ไว้อย่างทรงพลัง
ถ้าอยากเข้าชมสวน ต้องติดต่อวัดล่วงหน้า ควรจัดการก่อนวันเดินทาง เพราะเป็นไฮไลต์ที่พลาดแล้วเสียดาย ระหว่างเดินเข้าวัด ลองมองรอบๆ ทุ่งนาและบ้านเรือนเก่า จะเห็นว่าเส้นทางแสวงบุญผูกพันกับชีวิตประจำวันของคนท้องถิ่นอย่างไร ไหว้และรับตราแล้วขับรถต่ออีกไม่กี่นาทีก็ถึงวัดที่ 16
| ข้อมูล | รายละเอียด |
|---|---|
| ค่าใช้จ่าย | เข้าวัด ฟรี · ประทับตราในสมุด (納経) 500 เยน |
| เวลาทำการ | ประทับตรา 8:00–17:00 น. · ชมสวนต้องติดต่อวัดล่วงหน้า |
| ไปจุดถัดไป | ขับรถราว 5 นาที ไปวัดที่ 16 คันอนจิ |
4. วัดที่ 16 คันอนจิ (観音寺)

วัดที่ 16 คันอนจิเป็นวัดเก่าที่ตำนานเล่าว่าท่านเกียวกิสร้างตามพระราชโองการของจักรพรรดิโชมุ ความพิเศษของวัดนี้คือเป็นวัดเดียวในเส้นทาง 88 วัดที่เก็บรักษาแม่พิมพ์บทสวดโคเมียวชินกอน (光明真言) ซึ่งเชื่อกันว่าแกะตามลายมือของท่านโคโบไดชิ สำหรับผู้แสวงบุญ นี่คือของที่ระลึกทางจิตใจที่หาไม่ได้จากวัดอื่น และทำให้การแวะวัดนี้มีความหมายเป็นพิเศษ
ถ้าสวมชุดขาวของผู้แสวงบุญ (白衣) มาด้วย ขอให้ประทับบทสวดนี้ลงบนชุดได้ที่สำนักงานประทับตรา โดยมีค่าใช้จ่าย เป็นการเก็บความทรงจำของการเดินทางไว้บนชุดที่สวมใส่จริง ถ้าไม่ได้ใส่ชุดขาวก็ไม่เป็นไร ผู้แสวงบุญที่สวมเสื้อผ้าธรรมดาก็มีไม่น้อย ไหว้และรับตราแล้วขับรถต่อไปยังวัดสุดท้ายของวัน
| ข้อมูล | รายละเอียด |
|---|---|
| ค่าใช้จ่าย | เข้าวัด ฟรี · ประทับตราในสมุด (納経) 500 เยน · ประทับบทสวดบนชุดขาวมีค่าใช้จ่าย |
| เวลาทำการ | ประทับตรา 8:00–17:00 น. |
| ไปจุดถัดไป | ขับรถราว 10 นาที ไปวัดที่ 17 อิโดจิ |
5. วัดที่ 17 อิโดจิ (井戸寺)

วัดสุดท้ายของวันคือวัดที่ 17 อิโดจิ วัดเดียวในเส้นทาง 88 วัดที่มีพระไภษัชยคุรุ 7 องค์เป็นพระประธาน ชื่อวัดแปลว่า “วัดบ่อน้ำ” มาจากตำนานที่ท่านโคโบไดชิสงสารชาวบ้านที่ขาดแคลนน้ำ จึงใช้ไม้เท้าขุดบ่อจนน้ำใสผุดขึ้นมาในคืนเดียว บ่อนี้เรียกว่า “บ่อเงาหน้า” (面影の井戸) และเป็นจุดที่ผู้แสวงบุญแทบทุกคนต้องแวะ
ตามชื่อบ่อ คนนิยมชะโงกมองเงาหน้าของตัวเองที่สะท้อนบนผิวน้ำ ลองทำดูเป็นการปิดท้ายการไหว้ 5 วัด ข้างบ่อยังมีน้ำศักดิ์สิทธิ์ให้นำกลับบ้านได้ โดยซื้อภาชนะใส่น้ำ อย่าลืมรับตราประทับให้ครบก่อนสำนักงานปิด เพราะนี่คือตราที่ 5 ในสมุด จากนั้นขับรถเข้าเมืองไปฉลองการเดินทางด้วยราเมนร้อนๆ
| ข้อมูล | รายละเอียด |
|---|---|
| ค่าใช้จ่าย | เข้าวัด ฟรี · ประทับตราในสมุด (納経) 500 เยน · ภาชนะใส่น้ำศักดิ์สิทธิ์ 100 เยน |
| เวลาทำการ | ประทับตรา 8:00–17:00 น. |
| ไปจุดถัดไป | ขับรถราว 20 นาที เข้าเมืองไปร้านราเมน |
6. ราเมนโทคุชิมะ และร้านของฝาก Arudeyo Tokushima

ไหว้ครบ 5 วัดแล้วเข้าเมืองไปฉลองด้วยราเมนโทคุชิมะ อาหารประจำจังหวัดที่น้ำซุปกระดูกหมูผสมโชยุรสหวานเค็ม ท็อปด้วยหมูสามชั้นผัดรสหวาน หลังเดินไหว้วัดมาทั้งวัน ราเมนร้อนๆ ชามนี้คือรางวัลที่อร่อยที่สุด จากนั้นขับต่อไปร้าน Arudeyo Tokushima ที่ชั้น 1 ของอาวะโอโดริไคคัง ซึ่งรวมของฝากจากทั่วจังหวัดไว้ในที่เดียว
ที่ Arudeyo Tokushima ใช้เวลาเลือกของฝากได้เต็มที่ ทั้งงานหัตถกรรม ขนม และสาเกจากทั่วจังหวัด เหมาะหาของขวัญให้คนที่บ้านเพื่อปิดท้ายการแสวงบุญครั้งแรก เก็บสมุดตราประทับไว้ให้ดี ถ้าวันหนึ่งกลับมาเดินต่อ ก็ใช้เล่มเดิมสะสมตราต่อได้ เสร็จแล้วขับรถไปขึ้นทางด่วนที่ IC โทคุชิมะ
| ข้อมูล | รายละเอียด |
|---|---|
| เวลาทำการ | ร้านราเมนแตกต่างกันตามร้าน · ร้าน Arudeyo Tokushima ปกติ 9:00–20:00 น. |
| วันหยุด | ร้าน Arudeyo Tokushima 28 ธ.ค.–1 ม.ค. · วันพุธที่ 2 ของเดือน ก.พ. มิ.ย. ก.ย. และ ธ.ค. |
| ไปจุดถัดไป | จากร้านราเมนขับรถราว 15 นาทีไป Arudeyo Tokushima · จากนั้นขับรถราว 15 นาที ถึง IC โทคุชิมะ |
สิ่งที่ควรเช็กก่อนเดินทาง
- เวลาประทับตรา สำนักงานประทับตรา (納経所) ของทุกวัดในเส้นทาง 88 วัดเปิด 8:00–17:00 น. ควรถึงวัดสุดท้ายก่อน 17:00 น.
- ค่าประทับตรา ในสมุดประทับตรา (納経帳) 500 เยนต่อวัด
- มารยาท แต่งกายสุภาพ ไหว้ที่อาคารหลัก (本堂) และอาคารไดชิ (大師堂) ก่อนไปขอประทับตรา
- ถ้าเดินหรือปั่นจักรยาน ใช้เวลาเกือบทั้งวัน ออกเช้าและพกน้ำดื่ม
คำถามที่พบบ่อย
ไม่ได้นับถือศาสนาพุทธนิกายนี้ ไปไหว้ได้ไหม
ได้ เส้นทาง 88 วัดเปิดให้ทุกคน ผู้แสวงบุญหลายคนเดินเพื่อท่องเที่ยวหรือทบทวนตัวเอง ขอเพียงเคารพสถานที่
ต้องเริ่มจากวัดที่ 1 ไหม
ไม่ต้อง จะเริ่มจากวัดไหนก็ได้ 5 วัดชุดนี้จึงเหมาะเป็นการลองครั้งแรก ถ้าอยากเริ่มจากวัดที่ 1 อ่านวัดเรียวเซ็นจิ วัดที่ 1
ต้องซื้อชุดขาวหรือสมุดประทับตราไหม
ไม่จำเป็น แต่ถ้าอยากเก็บตราไว้เป็นที่ระลึก ให้ซื้อสมุดประทับตรา (納経帳) ก่อนเริ่ม แล้วขอประทับที่สำนักงานของแต่ละวัด
ใช้เวลาเท่าไร
ถ้าขับรถ เวลาขับระหว่างวัดรวมกันราว 30 นาที ที่เหลือคือเวลาไหว้และรอประทับตราในแต่ละวัด ถ้าเดินช้าๆ ใช้เวลาราว 6 ชั่วโมง















