ไปงานเทศกาลและดูดอกไม้ไฟในญี่ปุ่น: 15 เรื่องที่ควรรู้ก่อนจองที่ ถ่ายรูป และเดินชม

อยากใส่ยูกาตะเดินงานเทศกาล ชมขบวนแห่ หรือดูดอกไม้ไฟริมแม่น้ำในญี่ปุ่น สิ่งที่ต้องรู้ไม่ได้มีแค่เวลาเริ่มงาน เพราะบางแห่งห้ามจองที่ บางแห่งต้องมีตั๋วจึงเข้าชมได้ และบางจุดต้องเดินชมโดยหยุดยืนไม่ได้

หลักสำคัญคือ ไม่กีดขวางทาง ไม่บังคนอื่น และแยกให้ออกว่าอะไรเป็นมารยาททั่วไป อะไรเป็นกฎของงานนั้น คู่มือนี้รวม 15 เรื่องสำหรับนักท่องเที่ยวไทย พร้อมเหตุผลและตัวอย่าง เพื่อให้สนุกกับงานได้โดยไม่รบกวนผู้ร่วมงานหรือคนในชุมชน

เช็กก่อนเข้างาน: เรื่องไหนทำได้ เรื่องไหนต้องถามก่อน

ก่อนเลือกที่ชมและเข้าร่วมงาน

1. แยกพื้นที่ชมฟรีกับพื้นที่มีตั๋ว อย่าคิดว่าทั้งงานเข้าฟรี

งานเทศกาลบนถนนอาจชมจากทางเท้าได้ แต่ไม่ได้แปลว่าที่นั่งทุกส่วนฟรี ส่วนงานดอกไม้ไฟบางแห่งจัดพื้นที่ชมภายในงานเป็นที่นั่งเสียเงินทั้งหมด ตั๋วคือสิทธิใช้ที่นั่งหรือพื้นที่ตามที่ระบุ ไม่ใช่สิทธิเลือกนั่งตรงไหนก็ได้

ตัวอย่างเช่น ภายในสถานที่จัดงานดอกไม้ไฟโอมางาริไม่มีพื้นที่ชมฟรี ขณะที่เทศกาลเนบุตะมีทั้งที่นั่งจำหน่ายบัตรและพื้นที่อื่นที่ชมได้ตามข้อกำหนด จึงต้องดูแผนผังของงานก่อนเดินทาง ไม่ตัดสินจากภาพที่เห็นในโซเชียลเพียงอย่างเดียว

ตัวอย่าง: พบเก้าอี้ว่างข้างทางขบวน อย่าเข้าไปนั่งทันที เพราะเจ้าของตั๋วอาจกำลังไปห้องน้ำ ตรวจเลขโซน ที่นั่ง จำนวนคนที่บัตรรองรับ และเงื่อนไขสำหรับเด็กด้วย

2. เป็นผู้ชมกับเข้าร่วมขบวนเป็นคนละเรื่อง

การซื้อบัตรชมงานหรือใส่ยูกาตะไม่ได้ทำให้เข้าร่วมขบวน เต้นในแถว หรือแตะอุปกรณ์ของผู้แสดงได้โดยอัตโนมัติ งานที่เปิดให้บุคคลทั่วไปเข้าร่วมอาจกำหนดชุด จุดรวมตัว และเวลาที่เข้าขบวนไว้

เช่น งานเนบุตะที่อาโอโมริเปิดให้ร่วมเป็น ฮาเนโตะ — ผู้เต้นในขบวน โดยไม่ต้องสังกัดกลุ่ม แต่ต้องแต่งกายตามแบบที่กำหนดและไปยังจุดรวมตัวก่อนกลุ่มออกเดิน ไม่ใช่เดินออกจากฝั่งผู้ชมแล้วแทรกกลางขบวนตามใจ

ตัวอย่าง: อยากร่วมเต้นเพราะดูสนุก ให้สอบถามจุดเข้าร่วมและข้อกำหนดก่อน หากงานนั้นไม่ได้เปิดรับ ให้ชมจากพื้นที่ผู้ชม ไม่จับเชือก รถแห่ หรืออุปกรณ์ประกอบพิธีเพื่อถ่ายรูป

3. จองที่ได้หรือไม่ ต้องดูเป็นงาน ๆ ไป

การไปเร็วไม่ได้หมายความว่าจองพื้นที่ได้ทุกแห่ง บางงานห้ามจองที่ทั้งหมด เช่น งานดอกไม้ไฟแม่น้ำสุมิดะห้ามใช้เทป ชอล์ก หรือสเปรย์ทำเครื่องหมายบนถนนและสวน รวมทั้งห้ามจองที่ ของที่วางไว้อาจถูกเก็บออก

ในงานที่อนุญาตให้ใช้พื้นที่แบบไม่ระบุที่นั่ง ให้ทำตามเวลาเริ่มเข้าและขนาดพื้นที่ที่กำหนด ไม่ปูเสื่อเผื่อคนที่ยังไม่แน่นอนจนผู้อื่นไม่มีที่ และไม่ใช้กระเป๋ากั้นพื้นที่เกินส่วนของกลุ่มตัวเอง

ตัวอย่าง: ไปกันสองคน แต่มีเสื่อขนาดใหญ่ ให้พับให้พอดีกับพื้นที่ที่ได้รับ อย่าอ้างว่าเสื่อทั้งผืนเป็นที่ของเรา โดยเฉพาะเมื่ออยู่ใกล้ทางเดินหรือทางหนีฉุกเฉิน

ระหว่างเดินชมและดูการแสดง

4. ทางเดินทางเดียวและคำสั่งให้เดินต่อ ต้องทำตามแม้จะเห็นวิวสวย

ถนนที่เดินได้ทั้งสองทิศตามปกติอาจกลายเป็นทางเดินทิศเดียวในวันงาน เจ้าหน้าที่อาจให้เดินอ้อมหรือห้ามหยุด เพื่อไม่ให้คนสะสมตรงสะพาน ทางแยก หรือทางเข้า การเดินสวนกระแสเพื่อกลับไปหาเพื่อนทำให้การเคลื่อนตัวของคนทั้งแถวติดขัดได้

ตัวอย่าง: กำลังเห็นดอกไม้ไฟชัดบนสะพาน แต่เจ้าหน้าที่ให้เดินต่อ ต้องเดินตาม ไม่หยุดถ่ายวิดีโอจนจบชุด งานสุมิดะมีข้อกำหนดให้เดินชมในบริเวณที่จัดไว้ จึงไม่ควรวางแผนว่าจะปูเสื่อนั่งดูริมแม่น้ำได้เสมอ

หากแยกกับเพื่อน ให้ใช้จุดนัดพบที่ตกลงกัน แทนการยืนรอหรือย้อนกลับกลางทางเดิน

5. ไม่ข้ามแนวกั้น ไม่ออกไปในเส้นทางขบวน และไม่เข้าที่เอกชน

แนวกั้นมีไว้กันคนออกจากพื้นที่ทำงานและพื้นที่อันตราย ไม่ใช่แค่บอกว่าจุดนั้นวิวไม่ดี บริเวณจุดยิงดอกไม้ไฟอาจมีสะเก็ดตก ส่วนรถแห่ต้องใช้พื้นที่เลี้ยวและมีผู้ปฏิบัติงานเคลื่อนที่อยู่รอบ ๆ

ตัวอย่าง: เห็นของตกบนถนนระหว่างขบวนเนบุตะผ่าน อย่าออกไปเก็บเอง แม้จะเป็นกระดิ่งที่อยากเก็บเป็นที่ระลึก ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ เช่นเดียวกับการถ่ายรูป ต้องอยู่ฝั่งผู้ชม ไม่ยื่นตัวหรือปีนรั้วเพื่อให้ได้มุมที่ไม่มีคนบัง

ระเบียงอพาร์ตเมนต์ ลานจอดรถ สวนและที่นาใกล้งานก็ไม่ใช่จุดชมสาธารณะเพียงเพราะไม่มีคนอยู่ ขออนุญาตเจ้าของก่อนเสมอ

6. ถ่ายจากพื้นที่ของตัวเอง ไม่ยกอุปกรณ์บังคนข้างหลัง

กล้องที่ยกสูงเพียงเล็กน้อยอาจบังคนข้างหลังหลายแถว ในบริเวณนั่งชม ให้ถ่ายโดยไม่ลุกยืนหรือยื่นแขนล้ำที่นั่งผู้อื่น ไม่ย้ายไปตั้งกล้องบนบันไดหรือทางเดิน และเก็บอุปกรณ์เมื่อเจ้าหน้าที่แจ้งให้หยุด

ขาตั้งกล้องไม่ได้มีกฎเดียวทั่วญี่ปุ่น นางาโอกะอนุญาตให้ใช้ภายใต้เงื่อนไขเรื่องความสูงและไม่รบกวนผู้อื่น ขณะที่โอมางาริจำกัดอุปกรณ์อย่างขาตั้งและขาตั้งขาเดียวไว้ที่ที่นั่งสำหรับช่างภาพ ต้องดูทั้งข้อกำหนดของงานและชนิดที่นั่งก่อนนำไป

ตัวอย่าง: ใช้โทรศัพท์ถ่ายดอกไม้ไฟ ให้ถือในระดับที่ไม่บังคนข้างหลัง ถ่ายเสร็จแล้วลดลง ไม่ชูค้างตลอดการแสดง ในจุดที่คนแน่น อย่าใช้ไม้เซลฟีจนชนคนอื่น

7. อย่าปล่อยโดรนเพราะเห็นว่าเป็นพื้นที่กลางแจ้ง

งานดอกไม้ไฟหลายแห่งห้ามบินโดรน และบางแห่งห้ามนำเข้าเขตงานด้วย เช่น นางาโอกะระบุห้ามนำเข้าและบินโดรนหรืออากาศยานควบคุมระยะไกล แม้จะเป็นรุ่นเล็กที่ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดบางส่วนของกฎหมายการบินก็ตาม

ตัวอย่าง: มีโดรนพับได้อยู่ในกระเป๋า อย่าคิดว่าไม่เปิดใช้ก็พาเข้าได้ ตรวจเงื่อนไขก่อนออกจากโรงแรม การได้สิทธิหรือผ่านขั้นตอนด้านการบินบางอย่างไม่ได้ยกเลิกข้อห้ามของผู้จัดงาน

เรื่องการถ่ายคน การขออนุญาต และการนำภาพไปเผยแพร่ อ่านต่อได้ที่ กฎและมารยาทการถ่ายภาพในญี่ปุ่น

8. ร่ม เก้าอี้ และเต็นท์ อาจใช้ไม่ได้แม้ช่วยให้เราสบายขึ้น

สิ่งที่ช่วยบังแดดหรือฝนอาจบังวิวคนอื่น กางล้ำพื้นที่ หรือขวางทางหนีฉุกเฉิน ที่นั่งชมขบวนยามาโฮโกะของเทศกาลกิองห้ามใช้ร่มกันแดดและร่มกันฝน จึงควรเตรียมเสื้อกันฝน ส่วนงานอื่นอาจอนุญาตบางช่วงหรือบางโซน ต้องดูรายละเอียดเฉพาะแห่ง

ตัวอย่าง: ฝนเริ่มตกขณะนั่งชม อย่าเปิดร่มใหญ่ทันที ให้ใช้เสื้อกันฝนที่เตรียมไว้ หรือสอบถามเจ้าหน้าที่ถึงพื้นที่หลบฝน หากจะนำเก้าอี้หรือเต็นท์ไป ต้องตรวจว่านำเข้าได้หรือไม่ ไม่ใช่ดูแค่ว่าวางบนเสื่อของตัวเองได้พอดี

9. กระเป๋า รถเข็น และพื้นที่ของเด็ก ต้องไม่ล้ำทางเดิน

พื้นที่หนึ่งแถวต้องใช้ทั้งนั่งชม เดินผ่าน และอพยพ การวางกระเป๋าไว้บนทางเดินหรือกางเสื่อเกินเขตอาจทำให้สะดุด โดยเฉพาะเมื่อเริ่มมืด พกของเท่าที่จำเป็นและวางให้พอดีกับพื้นที่ของเรา

ตัวอย่าง: มาถึงจากสนามบินพร้อมกระเป๋าเดินทางใบใหญ่ ควรฝากไว้ที่โรงแรมหรือจุดรับฝากก่อน ไม่หวังว่าจะวางข้างเก้าอี้ได้เสมอ และอย่าเคลื่อนเก้าอี้ของงานให้ห่างออกเพื่อเพิ่มที่วางกระเป๋า

หากมีเด็กเล็ก รถเข็นเด็ก หรือผู้ใช้รถเข็นวีลแชร์ ให้สอบถามเส้นทางและพื้นที่ที่รองรับล่วงหน้า ไม่ควรเหมารวมว่าข้อห้ามรถเข็นขนของหมายถึงรถเข็นทุกประเภท แต่ก็อย่าสมมติว่าทุกโซนมีทางลาดหรือพื้นที่เก็บรถเข็น บอกความต้องการให้ผู้จัดช่วยแนะนำก่อนซื้อบัตร

อาหาร ขยะ และการอยู่ร่วมกับคนอื่น

10. ต่อคิวร้านแผงลอย และกินในจุดที่ไม่ขวางคนเดิน

ร้านแผงลอยในงานเรียกว่า 屋台 — ยาไต คิวอาจต่อไปด้านข้างเพื่อเว้นทาง ไม่ใช่แถวที่ยืนตรงหน้าร้านเสมอ ก่อนสั่งให้ดูว่าปลายแถวอยู่ตรงไหน และหลังรับอาหารให้ขยับออกจากจุดรับสินค้า

ตัวอย่าง: ซื้ออาหารถือไม้หรือซุปร้อนมาแล้ว อย่าเบียดเข้าแถวชมขบวนทั้งที่ยังถืออาหารยื่นออกมา หาเขตกินอาหารหรือจุดที่อนุญาตให้หยุดก่อน ไม่กางวงกินข้าวหน้าประตูบ้านหรือประตูร้านอื่น

ตรวจราคา วิธีจ่ายเงิน และส่วนผสมก่อนสั่งหากมีอาหารที่กินไม่ได้ ไม่สมมติว่าทุกร้านรับบัตรหรือเปลี่ยนส่วนผสมได้ เรื่องการจ่ายเงินและเงื่อนไขการซื้อโดยละเอียดให้ใช้ข้อกำหนดของร้านนั้น ส่วนบทความนี้เน้นการไม่กีดขวางในพื้นที่งาน

11. ใช้จุดขยะของงานตามประเภท หรือเก็บกลับเมื่อผู้จัดกำหนด

อย่าจำแค่ว่า “ญี่ปุ่นต้องเอาขยะกลับทุกครั้ง” บางงานกำหนดให้นำกลับ เช่น แนวทางหลักของสุมิดะ ขณะที่โอมางาริให้แยกทิ้งที่จุดรวบรวมขยะของงาน ทำตามระบบที่จัดไว้ ไม่ทิ้งรวมเพราะอ่านไม่ออก

ตัวอย่าง: กินอาหารเสร็จ ให้แยกภาชนะ ขวด และกระป๋องตามป้าย ถ้าไม่พบจุดที่ใช้ได้ ให้เก็บใส่ถุงไว้จนถึงจุดที่เหมาะสม ไม่วางข้างถังเต็ม ใต้ที่นั่ง หรือฝากไว้ในถังของร้านสะดวกซื้อที่ไม่ได้อนุญาต

พกถุงเล็กไว้ช่วยเก็บภาชนะระหว่างเดิน และตรวจใต้เสื่อก่อนออกจากที่ อย่าปล่อยให้ลมพัดถุงหรือทิชชูลงแม่น้ำ

12. ไม่สูบบุหรี่ในที่นั่งชม และไม่ดื่มจนรบกวนคนอื่น

พื้นที่กลางแจ้งไม่ได้แปลว่าสูบบุหรี่ได้ งานอาจกำหนดที่นั่งทั้งหมดเป็นเขตปลอดบุหรี่และให้ใช้เฉพาะจุดสูบ เช่น นางาโอกะ ส่วนที่นั่งชมเนบุตะห้ามสูบรวมถึงบุหรี่ไฟฟ้าและแบบให้ความร้อน อย่าสูบขณะเดินผ่านคนแน่น ๆ เพราะทั้งควันและความร้อนอาจรบกวนหรือทำให้บาดเจ็บ

ถ้างานอนุญาตเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ก็ไม่ได้อนุญาตให้ส่งเสียงดัง เบียดคนอื่น หรือทิ้งกระป๋อง ในญี่ปุ่น ผู้ที่อายุต่ำกว่า 20 ปีห้ามดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ใช่ 18 ปี

ตัวอย่าง: ซื้อเบียร์ได้จากร้านในงาน ไม่ได้หมายความว่าจะถือเข้าได้ทุกโซน ตรวจข้อกำหนดเครื่องดื่มและภาชนะก่อน และหากต้องขับรถให้ไม่ดื่ม

ดูแลตัวเองและกลับออกจากงาน

13. คุ้นกับอากาศร้อนในไทย ก็ยังต้องระวังความร้อนในงาน

การยืนรอหลายชั่วโมง กลางแดดหรือในอากาศชื้นต่างจากการเดินเที่ยวที่หยุดเข้าร้านได้ เตรียมน้ำ หมวกและจังหวะพัก ดื่มเป็นระยะก่อนกระหาย และเติมเกลือแร่อย่างเหมาะสมเมื่อเสียเหงื่อมาก ไม่ฝืนอยู่หน้าเวทีหรือหน้าขบวนเพราะเสียดายตำแหน่ง

ตัวอย่าง: เริ่มเวียนหัวหรือปวดศีรษะ ให้หยุดชมและไปจุดเย็นหรือจุดปฐมพยาบาล ขอเจ้าหน้าที่ช่วย ไม่รอจนหมดการแสดง หากไม่ตอบสนองหรือดื่มน้ำเองไม่ได้ ให้เรียกรถพยาบาลที่ 119 อย่าฝืนป้อนน้ำผู้ที่ไม่รู้สึกตัว

รองเท้าที่เดินสะดวกช่วยได้มากกว่าการเลือกรองเท้าเพื่อถ่ายรูปอย่างเดียว เพราะอาจต้องเดินบนกรวด คันดิน หรือเดินอ้อมตามทางออกที่กำหนด

14. นัดจุดพบกันและดูตำแหน่งห้องน้ำก่อนคนแน่น

โทรศัพท์อาจติดต่อยากเมื่อคนจำนวนมากใช้พร้อมกัน การพูดว่า “หลงแล้วค่อยโทรหา” จึงไม่เพียงพอ ตกลงจุดนัดพบที่จำง่าย อยู่ในพื้นที่เข้าถึงได้ และไม่ขวางประตู เช่น จุดประชาสัมพันธ์ที่ระบุในแผนผัง พร้อมตกลงเวลารอและวิธีขอเจ้าหน้าที่ช่วย

ตัวอย่าง: อย่านัดเพียงว่า “เจอกันหน้าร้านอาหาร” เพราะอาจมีร้านคล้ายกันหลายร้าน ให้บันทึกชื่อหรือหมายเลขจุดนั้นไว้ หากเด็กพลัดหลง ให้ขอเจ้าหน้าที่ช่วยทันที ไม่ปล่อยให้เด็กเดินฝ่าคนกลับมาหาเอง

ดูจุดห้องน้ำและเผื่อเวลาคิวด้วย ห้องน้ำชั่วคราวอาจมีสิ่งอำนวยความสะดวกจำกัด อย่าเข้าไปใช้พื้นที่บ้านคนหรือซอกอาคารแทนห้องน้ำ

15. ทำตามทางออก ตรวจสถานะงาน และอย่าคิดว่ายกเลิกแล้วคืนเงินเหมือนกันทุกแห่ง

หลังจบงาน คนจำนวนมากจะไปสถานีพร้อมกัน ให้ต่อคิวและทำตามทางออกหรือการปล่อยคนเป็นรอบที่เจ้าหน้าที่กำหนด ไม่วิ่งแซง ไม่ลัดผ่านพื้นที่ปิด และไม่หยุดถ่ายคลิปบนบันไดหรือหน้าประตูสถานี

ตัวอย่าง: รถไฟเที่ยวสุดท้ายออกหลังดอกไม้ไฟจบ 30 นาที ไม่ได้แปลว่าจะขึ้นทัน เพราะยังมีระยะเดินและคิวเข้าสถานี ควรวางแผนเที่ยวกลับโดยเผื่อความหนาแน่น หรือเลือกที่พักที่เหมาะกับการเดินทาง

หากฝนตก อย่าตัดสินเองว่างานยกเลิก บางงานยังจัดในฝนเล็กน้อย แต่ลมแรงหรือระดับน้ำอาจทำให้เลื่อนหรือหยุดได้ ดูประกาศผู้จัดก่อนออกจากที่พักและระหว่างงาน เงื่อนไข เลื่อนวัน ยกเลิกกลางงาน และเราขอไม่ไปเอง อาจได้สิทธิคืนเงินต่างกัน อย่าซื้อตั๋วโดยคิดว่าจะได้เต็มจำนวนทุกกรณี

กฎบนรถไฟอ่านต่อที่ มารยาทบนรถไฟและในสถานีญี่ปุ่น และหากเกิดเหตุรุนแรงให้อ่าน การอพยพและขอความช่วยเหลือเมื่อเกิดภัยพิบัติ

คำญี่ปุ่นที่ช่วยอ่านป้ายในงาน

有料観覧席

ที่นั่งชมแบบเสียเงิน ต้องมีบัตรตามเงื่อนไขของโซนนั้น

場所取り禁止

ห้ามจองหรือกั้นพื้นที่ไว้ด้วยเสื่อ กระเป๋า หรือสิ่งของ

立入禁止

ห้ามเข้า ไม่ข้ามเชือกหรือแนวกั้นแม้เพียงไปถ่ายรูป

一方通行

เดินได้ทิศทางเดียว ให้ดูว่าลูกศรชี้ไปทางไหน

立ち止まらないでください

กรุณาเดินต่อ ไม่หยุดรอหรือถ่ายรูปตรงนั้น

最後尾

ปลายแถว ให้เริ่มต่อคิวตรงจุดนี้

救護所

จุดปฐมพยาบาล แจ้งเจ้าหน้าที่เมื่อบาดเจ็บหรือไม่สบาย

中止・延期

ยกเลิก・เลื่อนวัน เป็นคนละกรณี ต้องอ่านประกาศและเงื่อนไขบัตร

แหล่งข้อมูลทางการและเครดิตภาพ

• งานดอกไม้ไฟแม่น้ำสุมิดะ: ข้อห้ามและข้อควรปฏิบัติของผู้ชม
• งานดอกไม้ไฟแม่น้ำสุมิดะ: คำถามที่พบบ่อย
• มูลนิธิดอกไม้ไฟนางาโอกะ: แนวทางการชมและข้อห้าม / คำถามเรื่องที่นั่ง อุปกรณ์และสภาพอากาศ
• ผู้จัดงานดอกไม้ไฟโอมางาริ: คู่มือผู้เข้าชม / คำถามเรื่องบัตร ที่นั่งและกฎภายในงาน
• เมืองไดเซ็น: คำถามเรื่องการเข้าชมดอกไม้ไฟโอมางาริ
• ผู้จัดเทศกาลอาโอโมริเนบุตะ: วิธีร่วมเป็นฮาเนโตะและกฎการร่วมขบวน / คำถามเรื่องพื้นที่ชมและการเข้าร่วม
• เทศกาลอาโอโมริเนบุตะ: ข้อปฏิบัติในที่นั่งชม
• สมาคมการท่องเที่ยวเมืองเกียวโต: ข้อกำหนดที่นั่งชมเทศกาลกิอง
• กระทรวงสิ่งแวดล้อมญี่ปุ่น: การป้องกันและรับมืออาการจากความร้อน
• กรมสรรพากรญี่ปุ่น: ห้ามผู้ที่อายุต่ำกว่า 20 ปีดื่มแอลกอฮอล์

ภาพดอกไม้ไฟ: นางาโอกะ โดย Rankin2019 ถ่ายวันที่ 2 สิงหาคม 2018 ใช้ภาพย่อจากต้นฉบับโดยไม่แก้ไขเนื้อหาภาพ ภายใต้ CC BY-SA 4.0 ภาพประกอบอีก 6 ภาพเป็นภาพจำลองด้วย AI ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์หรือหลักฐานการกระทำผิด